Việc quản lý sâu bệnh hại trên cây cà phê xuyên suốt chu kỳ sinh trưởng mang ý nghĩa quyết định trực tiếp đến năng suất cũng như chất lượng hạt nhân cuối vụ. Cây cà phê trải qua nhiều thời kỳ phát triển rạch ròi, bắt đầu từ lúc phục hồi sau thu hoạch, chuyển sang tạo mầm hoa, nuôi trái non cho đến khi trái vào nhân và chín. Ở mỗi giai đoạn cụ thể, cây trồng đòi hỏi nhà nông áp dụng kỹ thuật chăm sóc, cung cấp dinh dưỡng và phòng trừ nấm bệnh chuyên biệt nhằm tối ưu hóa khả năng ra hoa đậu trái. Nếu lơ là công tác bảo vệ thực vật, nấm bệnh và côn trùng sẽ nhanh chóng bùng phát, làm suy kiệt hệ rễ, rụng trái hàng loạt, gây thiệt hại nặng nề về kinh tế. Bài viết dưới đây trình bày chi tiết quy trình bảo vệ vườn cà phê, cung cấp kiến thức toàn diện giúp bà con chủ động kiểm soát dịch hại, duy trì vườn cây khỏe mạnh và hướng đến vụ mùa đạt năng suất cao nhất.
Giai đoạn 1: Phục hồi thể trạng và phòng trừ nấm bệnh sau thu hoạch
Giai đoạn 2: Tạo mầm hoa và kích thích ra hoa đồng loạt
Xử lý dinh dưỡng trước khi ra hoa
Để cây cà phê ra hoa mạnh, nở tập trung và hạn chế tình trạng rụng hoa rụng trái về sau, nhà nông cần can thiệp dinh dưỡng đúng thời điểm. Khi cây ra hoa lác đác sẽ gây khó khăn rất lớn cho công tác thu hoạch sau này vì trái chín không đều. Khoảng bốn tuần trước khi cây trổ hoa, bà con tiến hành phun phân bón lá từ 2 đến 3 lần. Việc cung cấp hàm lượng lân cao trong lúc này sẽ đánh thức mầm ngủ, thúc đẩy quá trình phân hóa mầm hoa diễn ra đồng đều, làm già lá nhanh và chuyển cây từ trạng thái sinh trưởng sinh dưỡng sang sinh trưởng sinh sản. Các sản phẩm mang lại hiệu quả cao bao gồm: 500g 10-60-10-TE, 500g 10-55-10-TE, 300g siêu lân 86, 500g MAP, 500g MKP 0-52-34, 500g Penta, 500g Kenta, 500g Uni-phos-TSA pha cho phuy 200 lít nước.
Gần thời điểm hoa nở, bà con nên bổ sung thêm phân bón lá chứa canxi bo pha chung với thuốc bảo vệ thực vật. Dưỡng chất canxi giúp vách tế bào vững chắc, trong khi bo làm tăng sức sống hạt phấn, kéo dài ống phấn. Nhờ đó, quá trình thụ phấn diễn ra thuận lợi hơn, cuống hoa dai chắc, chống lại hiện tượng rụng trái non sinh lý sau này.
Theo dõi và phòng trừ dịch hại sớm
Giai đoạn 3: Dưỡng trái non và kiểm soát nấm bệnh mùa mưa
Bảo vệ trái non khỏi nấm bệnh và côn trùng
Sau khi hoa đậu trái khoảng 10 đến 15 ngày, cây cà phê bước vào thời kỳ nuôi trái non. Đây là lúc nấm bệnh dễ tấn công cuống trái gây rụng hàng loạt, làm suy giảm năng suất nghiêm trọng. Bà con tiến hành phun thuốc ngừa bệnh thán thư, rỉ sắt, khô cành và nấm hồng bằng các dòng sản phẩm chất lượng: 700g Thalonil 75WP, 500g Dr.Green 800WP, 700g Nofacol 70WP, 700g Yoshino 70WP, 400g Chapaon 770WP, 500kg Zipram 80WP, 600g Proram 500WP, 120ml Dicozol 260SC, 500g Kingcozeb 80WP, 500g Ridokin 58WP, 240ml Mitop one 390SC, 240ml Miligo 450SC, 200ml Pirastar 183SE, 240ml Bretilsuper 300EC, 240ml Fordo 250EC, 240ml Amicol 360EC, 240ml Atintin 400EC pha chung 500ml Mekongvil 5SC, 250ml Japavil 110SC dùng cho phuy 200 lít. Đối với mọt đục cành và rệp sáp bám vào cuống trái, tiếp tục duy trì các loại thuốc đặc trị như giai đoạn trước.
Ngăn ngừa vàng lá thối rễ do nấm và tuyến trùng
Thời kỳ nuôi trái non thường trùng với mùa mưa dầm tại các vùng trồng cà phê trọng điểm. Độ ẩm đất cao tạo điều kiện lý tưởng cho nấm Phytophthora, Fusarium cùng tuyến trùng sinh sôi mạnh mẽ dưới lớp đất mặt. Tuyến trùng chích hút tạo vết thương hở trên rễ non, tạo ra các bướu sưng, đồng thời mở đường cho nấm xâm nhập gây bệnh vàng lá thối rễ, làm rễ đen và thối nhũn. Cây mất khả năng hút nước, dẫn đến tình trạng suy kiệt, héo rũ và rụng trái non hàng loạt. Do đó, bà con cần tưới gốc phòng ngừa sớm bằng các hỗn hợp sau: 1kg Nekko 69WP, 700g Cylen 500WP, 300g Maxsuran 80WP, 400-500g DP-Trust 19WG, 250ml Flumo 500SC, 200ml Shield-fast 200SC, 1kg Carozate 72WP, 500-700g Karoke 350WP kết hợp cùng 450ml Haihamec 3.6EC, 450ml Boing 450EC, 450ml Afudan 20SC pha trong phuy 200 lít.
Cung cấp dinh dưỡng chuyên biệt chống rụng trái
Để trái cà phê lớn nhanh, phát triển đồng đều, nhân to và hạn chế rụng sinh lý do thiếu chất, bà con bổ sung dinh dưỡng qua lá bằng cách phun hỗn hợp 500ml siêu lớn trái 20-20-20-TE cùng 500ml Canxi bo sữa cho phuy 200 lít. Lịch phun chia làm 2 đến 3 lần, mỗi lần cách nhau 7 đến 10 ngày để dưỡng chất thẩm thấu từ từ. Dưới gốc, nhà nông tiến hành bón hoặc tưới phân NPK 22-22-22-TE để cung cấp nguồn đạm, lân, kali cân bằng, đảm bảo cây đủ sức gánh lượng trái lớn trên cành mà không bị suy kiệt lá.
Giai đoạn 4: Thúc trái vào nhân và bảo vệ năng suất cuối vụ
Chuyển đổi chế độ dinh dưỡng tăng kali
Quản lý nấm bệnh và rễ cuối mùa mưa
Thời điểm này thường rơi vào cuối mùa mưa hoặc những đợt mưa dầm kéo dài dai dẳng, mầm bệnh dưới đất vẫn duy trì độc lực cao do nền đất liên tục ngậm nước. Để bảo vệ bộ rễ an toàn cho đến lúc thu hoạch, duy trì lá xanh vươn quang hợp, bà con bắt buộc phải tưới gốc phòng nấm và tuyến trùng lần thứ 2. Công thức tưới lặp lại các sản phẩm bảo vệ rễ uy tín: 1kg Nekko 69WP, 700g Cylen 500WP, 300g Maxsuran 80WP, 400-500g DP-Trust 19WG, 250ml Flumo 500SC, 200ml Shield-fast 200SC, 1kg Carozate 72WP, 500-700g Karoke 350WP phối hợp 450ml Haihamec 3.6EC, 450ml Boing 450EC, 450ml Afudan 20SC dùng cho phuy 200 lít. Việc bảo vệ hệ rễ khỏe ở giai đoạn này không chỉ giúp trái chín đẹp mà còn giữ cho cây không bị kiệt sức sau khi hái.
